محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
276
تحفه خانى ( فارسى )
و آب مرزنجوش نيز چكانيدن بسيار مفيد است و از اشربه اقتصار بر ماء العسل بايد كرد و اين تدبير اصحاب سكته است تا بست و چهار روز گذشتن و بعد از بست و چهار روز اگر ازين مرض خلاص شود در اكثر آنست كه مبتلا به مرض فالج مىشوند بالقوه و قدر كثرت و قلت ماده و اگر بعد از خلاصى بهر كدام ازين دو مرض كه مذكور شد مبتلا شود نظر در علامات و اسباب بايد كرد و اگر علامات سبب دم ظاهر باشد اخراج خون بفصد قيفال بايد كرد و حجامت ساقين نيز بايد پس درين مقام علامت خون در عروق اوداج و رگهاى پيشانى است و سرخى چشم و شيرينى طعم دهن و سرخى روى و غير ذلك از علامات خون كه ظاهر باشد و اين خلاصى است كه منجر بفالج نمىشود و تنقيه دماغ بحب بنفشه و خوردن جلاب منضج ساده از قند سفيد ده درم و يا جلاب ساده يا مفرح معتدل مقدار يك درم و يا بيخ سوسن سه درم و غذا ماش مقشر اگر قبض باشد شيرهء مغز بادام شيرين و نخودآب و بعد از آن اختيار حقنه معتدله و غرغره بماء العسل تنها و گاه سبب در حدوث سكته ضربه و سقطه مىباشد كه بر سر واقع مىشود كه موجب انكسار قحف است و ورم حجاب و غشا است و انسداد مسالك روح نفسانى است از سلوك طبيعى و علامت تقدم سبب است كه ضربه و سقطه است و علاج درين مقام نيز فصدست و اخراج خون بعد از قوت و واجب و تقويه مزاج دماغ بشمومات و عطوسات و سعوطات باردهء معتدله و لخلخهاى مقويه دماغ و باقى علاج علاج اورام است .